Diş kök iltihabı, dişin kök kısmında bulunan dokuların bakteri kaynaklı iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediğinde şiddetli ağrıya, kemik kaybına, şişliklere ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Diş Kök İltihabı Neden Olur?
Diş kök iltihabının oluşmasında en yaygın nedenler şunlardır:
Tedavi edilmemiş diş çürükleri
Çürükler kendiliğinden iyileşmezler. Bir diş hekimi tarafından tedavi edilinceye kadar kötüleşmeye devam ederler. Çürük ilerledikçe, öncelikle sıcak veya soğuk hassasiyeti sonra diş ağrısı ve sonrasında da diş kök iltihabı oluşturarak daha şiddetli ağrılara ve yüzde şişliklere neden olabilir. Bu tarz bir sıkıntınız varsa vakit geçirmeden diş hekiminizi ziyaret etmenizi öneririm.
Diş tedavisinin ertelenmesi sağlık risklerini de tetikleyebilir. Şayet bakteriler dişin iç yapısına ve oradan da kök ucuna ulaşırsa diş apsesi olarak adlandırılan ciddi bir diş kök iltihabı oluşabilir. Diş apsesi sizi gece uykunuzdan uyandıracak kadar ağrı hissettirebilir. Yüzünüzün şişmesine hatta ateş yükselmesine ve halsizliğe neden olabilir. Diş kökünde oluşan bu iltihap, çene kemiğine veya vücudun başka bir yerine yayılabileceği için en kısa zamanda müdahale edilerek tedavisi gerekir.
Kırık veya çatlak dişler
Yukarıda anlattığım durum sadece çürük dişlerde değil, aynı zamanda da kırık ve çatlak dişlerde de gerçekleşebilmektedir.
Daha önce yapılmış başarısız kanal tedavileri
Kanal tedavisi ileri durumlarda diş çekimini önleyen ve sık uygulanan bir tedavi şeklidir. Ancak bazı durumlarda başarılı sonuç alınamayabilir. Sonuçta diş kökü iltihabı iyileşemez veya tetiklenebilir. Bu tip durumlarda bir kanal tedavisi uzmanı (endodontist) diş hekiminden görüş almak en doğru yol olacaktır.
Geçirilmiş bir travma öyküsü
Çarpma, düşme, yumruk gibi dişe veya dişlere gelen bir travma zaman içinde (belki de yıllar sonra) bir nekroz oluşumuna bağlı olarak diş kök iltihabı oluşabilir.
Diş eti hastalıkları
Diş eti hastalıkları diş köklerini çevreleyen diş eti ve kemik dokusunu kapsayan pek çok durumu içerir. En yaygın görülen tablo, diş etinde çekilme, kanama, kızarıklık ve şişlikle karakterize olan durumdur.
Bu aşamada diş eti tedavisi uygulanmaz ve hastalık kontrol altına alınmazsa, diş eti çekilmesi, diş eti apsesi, diş kökünde iltihap ve diş sallanması ile karakterize daha ileri durumlarla karşılaşılabilir.
Gerekli önlemler alınmaz ve gerekli tedaviler yapılmazsa tüm bunlar maalesef diş kaybı ile sonuçlanabilir.
Ağız hijyeninin yetersiz olması
Bu durumlarda bakteriler diş minesini ve altındaki tabakayı (dentin) geçerek diş pulpasına ulaşır ve kök ucunda iltihaplanmaya neden olur.
Ağız bakımı diş fırçalama, diş ipi kullanımı, ara yüz fırçaları ve dil temizliği fırçaları ile bir bütün olarak önerilir.
Diş Kök İltihabı Belirtileri Nelerdir?
Diş kökünde iltihap belirtileri kişiden kişiye değişebilse de en sık görülen semptomlar şunlardır:
- Şiddetli ve zonklayıcı diş ağrısı
- Çiğneme sırasında ağrı veya hassasiyet
- Diş etinde şişlik ve kızarıklık (renk değişimi)
- Yüz veya çenede şişme
- Ağızda kötü tat ve koku
- İlerlemiş vakalarda ateş ve halsizlik
Bazı durumlarda diş kök iltihabı belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle düzenli diş kontrolleri oldukça önemlidir.
Diş Kök İltihabı Nasıl Teşhis Edilir?
Diş hekimi tarafından yapılan:
- Klinik muayene
- Radyolojik görüntüleme (diş filmi, panoramik film, tomografik değerlendirme)
- Hassasiyet testleri
İle diş kökünde iltihap olup olmadığı net bir şekilde tespit edilir.
Diş Kök İltihabı Tedavisi
Diş kök iltihabının tedavisi iltihabın seviyesine göre planlanır:
1. Kanal Tedavisi
En sık uygulanan yöntemdir. İltihaplı sinir dokusu temizlenir, kök kanalları dezenfekte edilerek doldurulur.
2. Antibiyotik Tedavisi
Şiddetli enfeksiyon durumlarında kanal tedavisine ek olarak antibiyotik kullanılabilir (yalnızca hekim kontrolünde).
3. Diş Çekimi
Diş kurtarılamayacak durumdaysa çekim yapılabilir. Ardından implant veya köprü gibi tedaviler planlanır.
Diş Kök İltihabı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen diş kökünde iltihap;
- Çene kemiğinde erime
- Enfeksiyonun çevre dokulara yayılması
- Sinüs enfeksiyonları
- Nadiren hayati risk oluşturan sistemik enfeksiyonlara neden olabilir.
Diş Kök İltihabından Korunma Yolları
- Günde en az 2 kez diş fırçalamak
- Diş ipi ve ara yüz fırçası kullanmak
- 6 ayda bir diş hekimi kontrolüne gitmek
- Çürükleri ve diş eti hastalıklarını erken dönemde tedavi ettirmek
- Sert cisimleri dişlerle kırmaktan kaçınmak
Diş Kök İltihabının Vücuda Etkileri
Diş kök iltihabı, yalnızca ağız ve diş sağlığını değil, tüm vücudu etkileyebilen ciddi bir enfeksiyon problemidir. Tedavi edilmeyen diş köklerindeki iltihap, bakterilerin kan dolaşımına karışmasına neden olarak farklı organ ve sistemlerde sağlık sorunlarına yol açabilir.
Bağışıklık Sistemini Zayıflatır
Kronik diş kökü iltihabı, bağışıklık sisteminin sürekli enfeksiyonla mücadele etmesine neden olur. Bu durum vücudun direncini düşürerek sık hastalanmaya ve iyileşme süresinin uzamasına yol açabilir.
Kalp ve Damar Hastalıkları Riskini Artırabilir
Araştırmalar, ağız içi enfeksiyonların kalp ve damar hastalıklarıyla ilişkili olabileceğini göstermektedir. Diş kökünde iltihaba neden olan bakteriler, kan yoluyla kalp kapakçıklarına ve damar duvarlarına ulaşarak iltihaplanmayı tetikleyebilir.
Sinüs Enfeksiyonlarına Neden Olabilir
Özellikle üst çene dişlerinde oluşan kök iltihapları, sinüs boşluklarına yakın konumda olduğu için sinüzit gibi enfeksiyonlara yol açabilir. Uzun süren baş ağrıları ve burun tıkanıklığı bu duruma eşlik edebilir.
Çene Kemiğinde ve Yüz Bölgesinde Hasar Oluşturabilir
Tedavi edilmeyen diş kök iltihabı, zamanla çene kemiğinde erimeye ve yüz bölgesinde şişliklere neden olabilir. İleri vakalarda yüz asimetrisi ve kalıcı doku kayıpları görülebilir.
Genel Sağlık Sorunlarına Yol Açabilir
Diş kökünde meydana gelen iltihap, özellikle diyabet hastalarında kan şekeri kontrolünü zorlaştırabilir. Ayrıca enfeksiyonun yayılması durumunda ateş, halsizlik ve nadiren hayati risk oluşturan sistemik enfeksiyonlar ortaya çıkabilir.
Diş Kök İltihabının Tetikleyebileceği Sistemik Hastalıklar
Diş kök iltihabı, yalnızca lokal bir ağız enfeksiyonu değildir; tedavi edilmediğinde vücutta farklı organ ve sistemleri etkileyebilen sistemik hastalıkların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir. Ağız içindeki kronik enfeksiyonlar, bakterilerin kan dolaşımına karışmasına neden olarak çeşitli sağlık sorunlarını tetikleyebilir.
Kalp ve Damar Hastalıkları
Diş ve diş etlerinde iltihaba neden olan bakteriler, kan yoluyla kalp damarlarına ulaşarak damar içi iltihaplanmayı artırabilir. Bu durum damar sertliği (ateroskleroz) riskini yükseltebilir ve kalp krizi ile inme olasılığını artırabilir.
Diyabet (Şeker Hastalığı)
Kronik diş kök iltihabı, vücutta sürekli bir iltihap yükü oluşturarak kan şekeri kontrolünü zorlaştırabilir. Özellikle diyabet hastalarında diş kök iltihabı hem enfeksiyonun ilerlemesine hem de diyabetin kontrol altına alınmasını güçleştirebilir.
Solunum Yolu Hastalıkları
Ağız içindeki bakteriler, solunum yoluyla akciğerlere ulaşarak zatürre (pnömoni) ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarının gelişimine katkıda bulunabilir. Bu risk özellikle yaşlı bireylerde ve bağışıklığı zayıf kişilerde daha yüksektir.
Romatizmal ve İltihaplı Hastalıklar
Diş kökünde oluşan iltihap, vücutta iltihaplanmayı artırarak romatoid artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıkların şiddetlenmesine neden olabilir. Kronik enfeksiyonlar eklem ağrılarını artırabilir.
Beyin ve Sinir Sistemi Enfeksiyonları (Nadir olarak)
İleri ve tedavi edilmeyen vakalarda diş kök iltihabı, nadir de olsa beyin apsesi gibi ciddi ve hayati risk taşıyan enfeksiyonlara yol açabilir.
Gebelikte Diş Kök İltihabı Anne ve Bebek Sağlığını Nasıl Etkiler?
Gebelikte diş kök iltihaplanması, hormonal değişimlerin de etkisiyle daha hızlı ilerleyebilen ve hem anne hem de bebek sağlığını olumsuz etkileyebilen önemli bir sağlık sorunudur. Hamilelik döneminde bağışıklık sisteminin hassaslaşması, ağız içi enfeksiyonlara karşı direnci azaltabilir.
Gebelikte Diş Kök İltihabının Anne Üzerindeki Etkileri
Gebelikte oluşan diş kök iltihabı, şiddetli diş ağrısı, yüz ve diş eti şişliği, beslenme güçlüğü ve genel yaşam kalitesinde düşüşe neden olabilir. Tedavi edilmeyen enfeksiyonlar annenin bağışıklık sistemini zorlayarak halsizlik ve ateş gibi şikâyetlere yol açabilir.
Gebelikte Diş Kök İltihabının Bebek Üzerindeki Olası Etkileri
Bazı bilimsel çalışmalar, ağız içi enfeksiyonların erken doğum ve düşük doğum ağırlığı riskini artırabileceğini göstermektedir. Diş kök iltihabına bağlı bakterilerin ve iltihabi maddelerin kan yoluyla plasentaya ulaşması, bebeğin gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Gebelikte Diş Kök İltihabı Tedavisi Güvenli midir?
Gebeliğin özellikle 2. trimester döneminde diş hekimi kontrolünde yapılan tedaviler genellikle güvenlidir. Gerekli durumlarda kanal tedavisi uygulanabilir ve anne-bebek sağlığı ön planda tutularak uygun tedavi planı oluşturulur.
Sık Sorulan Sorular
Diş kök iltihabı tehlikeli midir?
Evet, tedavi edilmediğinde enfeksiyon çene kemiğine ve vücuda yayılabilir.
Diş kök iltihabı antibiyotikle geçer mi?
Antibiyotik geçici rahatlama sağlar ancak kalıcı çözüm için diş tedavisi gerekir. Mutlaka diş hekimi onayı alınarak kullanılmalıdır.
Diş kök iltihabı kendiliğinden geçer mi?
Hayır, mutlaka diş hekimi müdahalesi gerektirir.
Gebelikte diş kök iltihabı tedavi edilebilir mi?
Evet, özellikle 2. Üç aylık döneminde diş hekimi kontrolünde güvenle tedavi edilebilir.
Diş kökü iltihabı CRP’yi yükseltir mi?
Diş kökü ve diş eti iltihabı, kan dolaşımına katılarak vücuttaki CRP seviyesini yükseltir. CRP, kanda iltihabi durumlarda artan bir proteindir.
Diş iltihabının vücuda yayıldığı nasıl anlaşılır?
Şiddetli ve Yayılmacı Ağrı
Yüzde Şişlik
Ateş ve Titreme
1 aydır geçmeyen diş apsesi normal midir?
Hayır, bir ay boyunca geçmeyen diş apsesi normal değildir ve altta yatan ciddi bir sorun (kronik enfeksiyon) olabilir
Sonuç
Diş kök iltihabının vücuda etkileri, ağız sağlığının genel sağlıkla doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu nedenle diş ağrıları ve iltihap belirtileri hafife alınmamalı, erken dönemde diş hekimine başvurulmalıdır.
Diş kökü iltihabının tetikleyebileceği sistemik hastalıklar, ağız ve diş sağlığının genel sağlık üzerindeki önemini açıkça ortaya koymaktadır. Bu nedenle diş kök iltihabı belirtileri fark edildiğinde gecikmeden diş hekimine başvurulması büyük önem taşır.
Gebelikte diş kökü iltihabı, ihmal edilmemesi gereken ciddi bir enfeksiyon problemidir. Anne adaylarının hem kendi sağlıkları hem de bebeklerinin sağlıklı gelişimi için ağız ve diş sağlığına gebelik süresince ekstra özen göstermeleri büyük önem taşır.
Diş kökü iltihabı, erken teşhis edildiğinde kolaylıkla tedavi edilebilen ancak ihmal edildiğinde ciddi sonuçlar doğurabilen bir diş problemidir. Ağız ve diş sağlığınızı korumak için düzenli kontrolleri ihmal etmemeniz büyük önem taşır.
Sağlıklı günler dilerim.
Diş Hekimi H. Tuncay Akdoğanlı
